Endüstriyel Tasarım

 

 Tasarım, Sınai Mülkiyet Kanunun’daki tanımıyla “bir ürünün tümü veya bir parçasının, çizgi, şekil, renk, biçim, doku, malzemenin esnekliği veya süslemesi gibi insan duyuları ile algılanabilen çeşitli unsur veya özelliklerin oluşturduğu görünümdür.”

Tasarım tescilinde “çeşitli unsurlar” dan söz edilmiş olsa da daha çok ürünün fotoğrafının çekilmek suretiyle Türk Patent Enstitüsüne müracaatı esas alınmaktadır. Bir ürünün daha önce olmadığı şekilde, çizgide, renkte veya malzeme özelliğinde tasarlanması yani “yeni bir fikrin” ürünü olması tescil edilerek korunmasını sağlamaktadır. Yani bir yeni bir fikir ürünü olan tasarımın tescil edilebilmesi için başvuru tarihinden önce dünyada mevcut olmaması gerekir. Yani bir tasarım için “yenilik unsuru” mutlak bir zarurettir.

Ancak tasarımın yeniliği tescil edilmesi için yeterli değildir. Aynı zamanda daha önce üretilmiş olan ürünlerden bariz bir şekilde farklı olması gerekir. Buna tasarım tescilinde “ayırt edicilik” denir. Ayırt edici kavramı, bir şeye özgün nitelikleri, özellikleri belirtmek için kullanılır. Bir endüstriyel tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer bir tasarımın böyle bir kullanıcı da bıraktığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık oluşuyorsa bu tasarım ayırt edici niteliğe sahiptir, denilebilir.

Endüstriyel tasarım tescili 5 yıl için yapılır ve 5 yıllık süreler halinde 25 yıla kadar uzatılabilir. 

Tasarım sahibi, tescil ettirdiği  u tasarımlar üzerinde münhasır haklara sahiptir ve taklit edilmesine karşı, tecavüze uğramasına karşı ciddi yasal korumaya sahiptir. Bunlar dan bazıları şöyledir; yoksun kalınan kazancın taklitçiden tahsili, maddi ve manevi tazminat davaları, kararın en yüksek trajlı gazete ilan edilerek tasarımcının teşhiri, tasarım içeren basılı yayınlara, broşür ve kataloglara el konması vs. gibi.